Eftir Paul Auster (1993)
Sámal Soll týddi
Tað fyrsta eg gjørdi í morgun, áðrenn eg setti meg at skriva, var at hugsa um Salman Rushdie. Hetta havi eg gjørt hvønn morgun í skjótt fýra og eitt hálvt ár, og nú er tað vorðið ein týdningarmikil partur av míni dagligu arbeiðsgongd. Eg taki penn í hond, og áðrenn eg byrji at skriva, hugsi eg um mín starvsbróður handan hav. Eg biðji um, at hann fer at liva í enn eitt døgn. Eg biðji um, at tað fer at eydnast ensku verjumonnum hansara at fjala hann frá teimum fólkum, ið vilja myrða hann – tey somu fólk, sum longu hava dripið ein av týðarum hansara og sært ein annan. Allarmest biði eg fyri, at ein tíð skal koma, tá hesar bønir ikki longur eru neyðugar – tá Salman Rushdie er eins og frælsur at ganga á heimsins gøtum, sum eg eri.
Eg biði fyri hesum manni hvønn morgun, men innast inni veit eg, at eg biði eisini fyri mær sjálvum. Hansara lív er í vanda, tí hann skrivaði eina bók. At skriva bøkur er eisini mítt yrki, og eg veit, at hevði tað ikki verið fyri søgunnar tilvild og blindari eydnu, so stóð eg í hansara stað. Um ikki í dag, so kanska í morgin. Vit hoyra til sama felagskap: eitt loyniligt samfelag av einsligum og innistongdum serskøltum, menn og kvinnur, ið nýta meginpart av okkara tíð innilæst í smáum rúmum, ímeðan vit stríðast við at seta orð á síður. Tað er ein løgin háttur at liva lívið og bert ein, ið sjálvur onki hevði at siga í málinum hevði valt tað sum sítt kall. Tað er hart, illa lønt og ov fult av vónbrotum til at hóska nøkrum øðrum. Evnagóðskan er broytilig, ágrýtnið er skiftandi, men einhvør skrivandi, sum er nakað verdur, vil siga tær tað sama: Fyri at skriva skaldskap má ein vera fríur at siga tað, sum ein er noyddur at siga. Eg havi útint hatta frælsi við hvørjum verki, eg havi skrivað – og tað hevur Salman Rushdie eisini. Tað er tað, sum ger okkum brøður, og tað er tí, at hansara lagna eisini er mín.
Ikki kann eg vita, hvussu eg hevði gjørt í hansara støðu, men eg kann ímynda mær tað – ella í minsta lagi royna at ímynda mær tað. Satt at siga eri eg ikki vísur í, at eg hevði megnað at víst tað dirvi, sum hann hevur víst. Lív hansara er í knúsi og kortini heldur hann fram við at gera tað, sum hann var føddur at gera. Leiddur úr einum trygdarhúsi í eitt annað, avskorin frá soni sínum, umgirdur av trygdarfólki, hevur hann hildið fram við at seta seg og skriva hvønn dag. Tá eg veit, hvussu ringt hetta er at gera sjálvt undir teimum bestu umstøðunum, kann eg bert standa og gána, tá eg hoyri, hvat hann hevur megnað. Ein skaldsøga; ein onnur á veg; nøkur ótrúlig essays og røður til verju fyri rættin til frælsa talu. Alt hetta er nóg ótrúligt, men tað, sum veruliga ger meg bilsnan er, at omaná alt hetta týdningarmikla arbeiði, hevur hann tikið sær tíð at ummæla bøkurnar hjá øðrum – í summum førum hevur hann enntá stuðlað ókendum rithøvundum við at skriva káputekst til bøkur teirra. Er tað gjørligt fyri ein mann í hansara støðu at hugsa um nakran annan enn seg sjálvan? Svarið tykist at vera ja. Men eg undrist á, hvussu mong okkara høvdu megnað tað, sum hann hevur gjørt høvdu vit okkara rygg ímóti sama múri.
Salman Rushdie stríðist fyri lívi sínum. Stríðið hevur vart í skjótt eitt hálvt áratíggju og vit eru ikki nærri einari loysn enn tá fatwa’in varð kunngjørd. Sum so mong onnur hevði eg ynskt, at okkurt var, ið eg kundi gjørt fyri at hjálpt. Vónbrotini vaksa og vónloysi tekur yvir og av tí, at eg havi hvørki vald ella ávirkan á avgerðirnar hjá fremmandum stjórnum, er einasta, eg kann gera at biðja fyri honum. Hann ber byrðina fyri okkum øll og eg kann ikki longur hugsa um tað, sum eg geri, uttan at hugsa um hann. Hansara torføra støða hevur skerpt mína konsentratión, fingið meg at endurskoða míni virðir, lært meg ikki at taka frælsið, sum eg njóti, fyri givið. Fyri alt hetta skyldi eg honum eina stóra tøkk. Eg stuðli Salman Rushdie í hansara bardaga at vinna aftur lív sítt, men sannleikin er, at hann eisini hevur stuðlað mær. Eg vil takka honum fyri tað. Hvørja ferð eg taki mín penn í hond, vil eg takka honum.
Amerikanski rithøvundurin Paul Auster skrivaði tekstin í 1993, einans 4 ár eftir, at prestastýrið í Iran feldi deyðadóm yvir Salman Rushdie fyri gudsspottan fyri skaldsøguna The Satanic Verses, sum Rushdie gav út í 1989. Í samfull 33 ár hevur Rushdie livað og skrivað undir áhaldandi deyðshóttanum. Í gjár, fríggjadagin 12. august, hendi tað so, at ein maður leyp upp á pallin, tá Rushdie skuldi halda fyrilestur í einum skúla har vestri í statinum New York, og stakk Rushdie fleiri ferðir við knívi. Nýggjastu boðini eru, at rithøvundurin er sloppin frá hendingini við lívinum, men er illa skaddur.